Aantekeninge by die finansiële jaarstate

vir die jaar geëindig 31 maart 2010

32.	FINANSIËLE INSTRUMENTE

	32.1	Klasse finansiële instrumente en billike waarde
		Finansiële instrumente op die staat van finansiële stand sluit beleggings, belegging in geldmarkfondse, lenings ontvangbaar, debiteure, kontant, krediteure, korttermynlenings, langtermynlenings en afgeleide instrumente in. Besonderhede van die aard, omvang en terme van hierdie instrumente is uiteengesit in die aantekeninge by die betrokke items.

		Die rekeningkundige beleid vir finansiële instrumente is op die volgende lynitems in die staat van finansiële stand toegepas.

Finansiële bates	Nie- finansiële bates R miljoen	Lenings en debiteure R miljoen	Bates teen billike waarde deur wins en verlies R miljoen	Beskikbaar vir verkoop R miljoen	Drawaarde R miljoen	Billike waarde R miljoen
2010
Beleggings – ander			60	6 584	6 644	6 644
Lenings		108			108	108
Lenings aan geassosieerde maatskappye
en gesamentlike ondernemings		541			541	541
Debiteure en korttermynlenings	62	1 879			1 941	1 941
Afgeleide instrumente			145		145	145
Belegging in geldmarkfondse			1 812		1 812	1 812
Kontant en kontantekwivalente		3 827			3 827	3 827
	62	6 355	2 017	6 584	15 018	15 018

2009
Beleggings – ander			40	4 702	4 742	4 742
Lenings		100			100	100
Lenings aan geassosieerde maatskappye
en gesamentlike ondernemings		43			43	43
Debiteure en korttermynlenings	62	1 737			1 799	1 799
Afgeleide instrumente			16		16	16
Belegging in geldmarkfondse			1 578		1 578	1 578
Kontant en kontantekwivalente		5 050			5 050	5 050
	62	6 930	1 634	4 702	13 328	13 328

Finansiële laste			Laste teen geamortiseerde koste R miljoen	Laste teen billike waarde deur wins en verlies R miljoen	Drawaarde R miljoen	Billike waarde R miljoen
2010
Langtermynlenings			175		175	175
Handels- en ander krediteure			2 292		2 292	2 292
Korttermynlenings			146		146	146
Afgeleide instrumente				3	3	3
			2 613	3	2 616	2 616
2009
Langtermynlenings			191		191	191
Handels- en ander krediteure			1 999		1 999	1 999
Korttermynlenings			117		117	117
Afgeleide instrumente				18	18	18
			2 307	18	2 325	2 325

Billike waarde

Op 31 Maart 2010 en 2009 benader die billike waarde van die finansiële instrumente hul drawaarde.

Billike waarde beraming
Die volgende metodes en aannames word gebruik om die billike waarde van elke klas van finansiële instrumente te bepaal:

Finansiële instrumente beskikbaar vir verkoop en belegging in geldmarkfondse: Billike waarde is gebaseer op gekwoteerde markpryse of, in die geval van ongenoteerde instrumente, toepaslike waardasiemetodologieë.
Kontant en kontantekwivalente, debiteure, krediteure en korttermynlenings: Weens die verwagte korttermyn vervaldatum van hierdie finansiële instrumente benader hul drabedrag hul billike waarde.
Lenings: Die billike waarde van langtermynlenings is gebaseer op verdiskonteerde kontantvloeie deur van die effektiewe rentekoersmetode gebruik te maak. Aangesien die rentekoerse van langtermynlenings almal markverwant is, benader hul drabedrag hul billike waarde.
Afgeleide instrumente: Die billike waarde van afgeleide instrumente word bepaal met verwysing na die mark waarin daar met dié instrumente handel gedryf word.

Die volgende tabel toon, volgens hiërargievlak, die billike waardes van finansiële bates wat teen billike waarde gemeet word:

	Vlak 1 R miljoen	Vlak 2 R miljoen	Vlak 3 R miljoen	Totaal R miljoen
2010
Beskikbaar vir verkoop	6 310	–	274	6 584
Bates teen billike waarde deur wins en verlies	47	–	13	60
Afgeleide instrumente	–	12	133	145
Belegging in geldmarkfondse	1 812	–	–	1 812
	8 169	12	420	8 601

Rekonsiliasie van drawaarde van vlak 3-bates aan die begin en einde van die jaar	Beskikbaar vir verkoop R miljoen	Bates teen billike waarde deur wins en verlies R miljoen	Afgeleide instrumente R miljoen	Totaal R miljoen
2010
Saldo’s op 1 April	91	–	–	91
Besighede verkry	201	9	55	265
Toevoegings	37	4	–	41
Vervreemdings	(5)	–	–	(5)
Wisselkoersaanpassings	(3)	–	–	(3)
Waardedalings	(32)	–	–	(32)
Billike waarde aanpassings deur wins en verlies	–	–	78	78
Billike waarde aanpassings deur omvattende inkomste	(15)	–	–	(15)
Saldo’s op 31 Maart	274	13	133	420

Die volgende tabel toon, volgens hiërargievlak, die billike waarde van finansiële aanspreeklikheid:
	Vlak 1 R miljoen	Vlak 2 R miljoen	Vlak 3 R miljoen	Totaal R miljoen
2010
Afgeleide instrumente	–	3	–	3

32.2

Finansiële instrumente en risikobestuur

’n Verskeidenheid finansiële risiko’s beïnvloed die groep se resultate: markrisiko (insluitende prys-, rentekoersen buitelandse valutarisiko), kredietrisiko en likiditeitsrisiko. Die maatskappy en sy filiaalmaatskappye se risikobestuursprogramme, waarvan sleutelaspekte hieronder uiteengesit is, erken die onvoorspelbaarheid van finansiële markte en is daarop gemik om enige negatiewe uitwerking daarvan tot ’n minimum te beperk. Afgeleide instrumente word gebruik om teen sekere finansiële risikoblootstellings te verskans.

Risikobestuur word uitgevoer deur die sentrale tesourie-afdeling ingevolge beleid wat deur die direksie goedgekeur is. ’n Tesouriekomitee identifiseer, evalueer en verskans finansiële risiko’s in ooreenstemming met die groep se risikoaptyt, stel risikoperke vas en monitor nakoming van beleid en prosedures. Die komitee word bygestaan deur die interne ouditafdeling wat gereeld en op ’n ad hoc-basis oorsig doen van risikobestuurkontroles en -prosedures. Dit is die verantwoordelikheid van die Remgro oudit-en-risikokomitee om oor hierdie funksies toesig te hou en die geskiktheid van die risikobestuurstrategieë te beoordeel.

Tersaaklike finansiële risiko’s en risikobestuursprogramme word soos volg opgesom:

Markrisiko
Prysrisiko
Blootstelling aan prysrisiko spruit uit beleggings in genoteerde en ongenoteerde aandele wat geklassifiseer word as “Beleggings beskikbaar vir verkoop”, omskeppingsregte op voorkeuraandele, beleggings in geldmarkfondse en beleggings in kommoditeitstermynkontrakte.

“Beleggings beskikbaar vir verkoop” bestaan hoofsaaklik uit die belegging in Impala Platinum Holdings Beperk. Die bestuursraad monitor die stand van al die beleggings op ’n deurlopende grondslag en maak dan aanbevelings aan die beleggingskomitee en die direksie in dié verband.

Omskeppingsregte op voorkeuraandele is voorkeuraandele in geassosieerde maatskappye, waarvan die waardasie beïnvloed word deur die onderliggende waardasie van die geassosieerde maatskappy. Die onderliggende waardasies word gemonitor deur die direksie deur middel van verteenwoordiging op die geassosieerde maatskappye se direksies.

Beleggings in geldmarkfondse bestaan hoofsaaklik uit rentedraende likiede beleggings met ’n lae risiko.Verwys na aantekening 16 vir verdere besonderhede.

Sommige bedryfsfiliale het kommoditeitsopsie- en -termynkontrakte wat deur die pryse van die onderliggende kommoditeite beïnvloed word. Die direksie monitor dit deur middel van verteenwoordiging op die filiale se direksies.

Buitelandse valutarisiko
Sekere filiaalmaatskappye is internasionaal bedrywig en word blootgestel aan valutarisiko as gevolg van kommersiële transaksies wat gedenomineer is in buitelandse valuta. Hierdie risiko’s word beperk deur gebruik te maak van buitelandse valutakontrakte wanneer nodig geag. Verwys na aantekening 14 vir verdere besonderhede.

Die groep is ook blootgestel aan buitelandse valuta omskakelingsrisiko deur sy belegging in geldmarkfondse (aantekening 16) en buitelandse kontant (aantekening 17).

Die direksie monitor die groep se blootstelling op geldmarkfondse en buitelandse kontant op ’n gereelde grondslag en die risiko is beperk deur te diversifiseer in verskillende buitelandse valuta.

Rentekoersrisiko
Weens beduidende bedrae in kontantbeleggings, word inkomste beïnvloed deur skommelings in markrentekoerse. Die profiel van kontant en kontantekwivalente word in aantekening 17 uiteengesit. Rentekoersrisiko word deur die tesourieafdeling bestuur deur gebruik te maak van goedgekeurde teenpartye wat die beste koerse aanbied.

Die maatskappy en sy filiaalmaatskappye is ook blootgestel aan rentekoersrisiko as gevolg van sy langtermynverpligtinge. Die rentekoersprofiel van die verpligtinge word in aantekening 20 uiteengesit.

Die groep se sensitiwiteit vir markrisiko
Die volgende tabel dui die groep se wins- en ekwiteitsensitiwiteit vir markrisiko aan indien die markte met die onderstaande persentasies verander:

	Verandering	2010 Inkomste- staat R miljoen	Ekwiteit R miljoen	Verandering	2009 Inkomste- staat R miljoen	Ekwiteit R miljoen
Rentekoerse	2.0%	86	–	2.0%	92	–
Wisselkoerse	5.0%	1	231	5.0%	–	183
Ekwiteitspryse	10.0%	9	566	10.0%	–	408
		96	797		92	591

Bogenoemde is bereken met verwysing na die drawaarde van finansiële instrumente op jaareinde en ’n moontlike verandering in die markrisikofaktor.

Kredietrisiko
Die groep se blootstelling aan kredietrisiko is die billike waarde van lenings, lenings aan geassosieerde maatskappye en gesamentlike ondernemings, debiteure, korttermynlenings, afgeleide instrumente en kontant en kontantekwivalente soos hierbo aangedui, sowel as finansiële waarborgkontrakte.

Lenings aan geassosieerde maatskappye en gesamentlike ondernemings
Bestuur beoordeel deurlopend die kredietrisiko van lenings aan geassosieerde maatskappye en gesamentlike ondernemings deur middel van verteenwoordiging op die onderskeie direksies. Lenings aan geassosieerde maatskappye en gesamentlike ondernemings is binne die mandaatterme en geen waardedalings is gedoen op lenings gedurende die huidige finansiële jaar nie.

Finansiële waarborgkontrakte
Blootstelling aan kredietrisiko ten opsigte van items wat nie erken word in die staat van finansiële stand nie, hou verband met finansiële waarborgkontrakte. Verwys na aantekening 36 vir verdere besonderhede.

Lenings ontvangbaar en debiteure
Op jaareinde bestaan “Lenings ontvangbaar” uit verskeie nie-beduidende lenings. Daar is ook nie enige beduidende konsentrasie van kredietrisiko met betrekking tot debiteure nie as gevolg van die verspreiding daarvan oor ’n wye geografiese gebied. Beleid en prosedures is in plek om te verseker dat verkope slegs aan klante met ’n aanvaarbare kredietgeskiedenis geskied. Ander debiteure bestaan hoofsaaklik uit vooruitbetalings en dividende ontvangbaar.

Die terme wat aan handelsdebiteure toegestaan word, word bepaal deur die onderskeie kredietbeleide van elke bedryfsfiliaal, d.i. Rainbow Chicken, Tsb Sugar en Wispeco.

Die onderstaande tabel dui die ouderdomsanalise van agterstallige handelsdebiteure en die ooreenstemmende uitstaande bedrag van debiteure op jaareinde aan:

	Ouderdomsanalise van agterstallige handelsdebiteure
Debiteure	30 dae R miljoen	60 dae R miljoen	90 dae R miljoen	120 dae + R miljoen	Totale agterstallige handels debiteure R miljoen
2010	79	21	–	8	108
2009	159	17	2	19	197

’n Voorsiening vir oninbare skulde van R44 miljoen (2009: R45 miljoen) is gemaak. Verwys aantekening 13.

Die kredietkwaliteit van presterende handelsdebiteure waarteen geen waardedalings voorsien is nie, is soos volg:

	2010 R miljoen	2009 R miljoen
Bestaande klante (geskiedenis van ses maande +) – geen nie-betalings in verlede nie	1 234	778
Bestaande klante (geskiedenis van ses maande +) – met nie-betalings in die verlede	57	61
Nuwe klante (geskiedenis van minder as ses maande)	45	160
	1 336	999

Afgeleide instrumenttransaksies en kontantbeleggings
Afgeleide instrumenttransaksies word beperk tot transaksies met finansiële instellings met goeie kredietgradering. Die tesouriekomitee keur hierdie instellings en bepaal ook die limiete vir kredietblootstelling aan ’n enkele entiteit.

Kontant en kontantekwivalente word slegs by goedgekeurde instellings gehou met ’n aanvaarbare kredietwaardigheid. Die tesouriekomitee stel limiete vir elke finansiële instelling vas. Verwys na die kontant en kontantekwivalente aantekening (aantekening 17) vir verdere inligting.

Likiditeitsrisiko
Die maatskappy en sy filiaalmaatskappye beskik oor beduidende kontantsaldo’s en minimum langtermynskuld wat sy likiditeitsrisiko beperk. Nietemin word verseker dat voldoende kredietfasiliteite beskikbaar is om buigsaamheid te behou in die befondsing van transaksies.

Die volgende skedule dui die terugbetalingstermyne van uitstaande skuld aan:

			Nie-verdiskonteerde kontantvloei
Finansiële laste	Drawaarde R miljoen	Kontraktuele kontantvloei R miljoen	0 tot 12 maande R miljoen	1 tot 5 jaar R miljoen	5 jaar en langer R miljoen
2010
Langtermynlenings	175	273	–	270	3
Handels- en ander krediteure	2 292	2 292	2 292	–	–
Korttermynlenings	146	146	146	–	–
Afgeleide instrumente	3	63	35	28	–
Finansiële waarborgkontrakte (aantekening 36)	–	644	644	–	–
	2 616	3 418	3 117	298	3

2009
Langtermynlenings	191	255	–	250	5
Handels- en ander krediteure	1 999	1 999	1 999	–	–
Korttermynlenings	117	139	139	–	–
Afgeleide instrumente	18	159	117	28	14
Finansiële waarborgkontrakte (aantekening 36)	–	644	644	–	–
	2 325	3 196	2 899	278	19

Terug na bo

Aantekeninge by die finansiële jaarstate

vir die jaar geëindig 31 maart 2010

32.

FINANSIËLE INSTRUMENTE

2010

2010